  Het Stille Pand (2006-2021)   Het Stille Pand (2006-2022)   Het Stille Pand (2006-2023)   Het Stille Pand (2006-2023)   Het Stille Pand (2006-2021)   Het Stille Pand (2006-2022)   Het Stille Pand (2006-2024)
Plekstek

Ligbeelden

Ze zijn nogal eens ‘plaats van afspraak’, standbeelden. Dat danken ze aan hun voetstuk, waardoor ze boven hun directe omgeving uittorenen. Soms toont de beeldhouwer wat compassie met hun permanente optreden, door hem of haar een zitbeeld te gunnen. Ligbeelden zijn doorgaans minder in trek. De meeste bevinden zich immers op plaatsen die weinigen voor hun plezier bezoeken: onze kerkhoven. Maar alles kent zijn uitzonderingen. DE HAND Meir bij nr.24. Een hand, hoofdattribuut in hét Antwerpse stadsverhaal met reus Druwoen en Romeinse krijger Brabo. Ooit ook bekend als teken bij de stadsgrens, de opgeheven hand, waarin brouwerij De Koninck graag een kelkglas vol bier terecht ziet komen. Maar hier op de Meir zie je die Hand sinds 1992 op zijn zijkant, liggend. Onweerstaanbaar voor kinderen en fotograferende ouders..We staan er niet bij stil dat het om een buitenlandse hand gaat, import uit Frankrijk. In Parijs creëert Henri de Miller in 1986 L’écoute, een groot mensenhoofd dat zijdelinks op de Place René Cassin in de wijk Les Halles ligt, met een hand tegen het oor luisterend naar de geluiden die via de ondergrond klinken: gedender van de metro, het kolken van riolen en het geroezemoes rondom op het forum voor de Saint-Eustachekerk. Het Antwerpse stadsbestuur wil een mooi kenteken voor zijn brede shoppinglei en koopt van Miller enkel de hand van zijn kunstwerk. Henri stond erop dat die op een soort voetstuk zou komen, maar daar is niet op ingegaan. Er is nog even getracht er een zee van handjes rond te leggen – havenstad, weet je wel – die Antwerpenaars konden kopen om zo hùn bijdrage aan Millers werk te leveren. Maar kennelijk bleef de golf van enthousiasme teveel een druppel op een gloeiende plaat. HOMELESS JESUS Kammenstraat 51. Wie zich door de poort onder de kruisweg waagt, betreedt het terrein van Sant’Egidio. Achteraan ligt op een bank tegen de kapel een dakloze, homeless. De uit Itali stammende religieuze vereniging bekommert zich inderdaad om mensen die ergens op hun levensweg uit de boot zijn gevallen. Zij krijgen via Kamiano gratis een maaltijd, een luisterend oor en wat aanwijzingen om weer op de weg te raken in een grootstad. Het ligbeeld mét bank is in 2013 gemaakt door de Canadese beeldhouwer Timothy Schmalz. Maar dat was niet dit exemplaar, maar kwam terecht voor de hoofdingang van het Regis College, een theologische opleiding van de jezuïeten, verbonden aan de Universiteit van Toronto, Canada. En in december 2017 heeft Timothy er nog een fiberglas versie van gemaakt voor het aartsbisdom Baltimore; die is gaan rondreizen langs scholen, parochiekerken en instituten om in 2018 terug te keren naar Schmaltz. Homeless wereldreis Wie wil kan vandaag zowat een wereldreis maken langs Homeless Jesussen, want intussen zijn er zo’n vijftig kopieën verspreid over talloze steden, waarvan de Verenigde Staten een flink deel voor hun rekening hebben genomen. Maar tijdens je homeless- trip kom je ook terecht in Argentinië, Mexico, Brazilië, Israël, de Filipijnen, Singapore, Australië, Spanje, Italië, Engeland, Ierland, de Mozes en Aäronkerk in Amsterdam om weer thuis te komen via de Maria Magdalenakerk in Brugge. SAMSON VELT DE LEEUW Jan Van Rijswijcklaan, plantsoen nabij Antwerp Expo. Een dubbel ligbeeld waarbij Josuë Dupon inspiratie haalt uit het Oude Testament, waarin een mannetjesputter dankzij toewijding aan God ook zonder fitnesscentrum voldoende spierkracht ontwikkeld om in zijn eentje honderden Filistijnen te verslaan. Omdat zo’n massa wat lastig te plaatsen zou zijn in een tentoonstellingszaal, mag Samson zich voor Dupon beperken tot één leeuw. Dit duo wordt eerst in gipsversie getoond op een driejaarlijkse Antwerpse Salon in 1890. Dat beeld wordt drie jaar later aan het buitengebeuren prijsgegeven in het plantsoen dat zich toen nog uitstrekte op de Frankrijklei voor de Nationale Bank. Internationaal enthousiasme en een gouden medaille volstaan voor de Belgische regering om het aan te kopen en in brons te laten gieten door Van Aerschodt Frères, om het daarna ergens in Brussel te plaatsen. Maar Josuë wil het graag in Antwerpen houden en dringt aan om het uit te lenen aan het Antwerps stadsbestuur - wij hebben tenslotte een Zoo. In 1893 staan Samson en zijn metgezel opnieuw voor de Nationale Bank, ditmaal in brons. Wandelende standbeelden Nu heeft Antwerpen een lange traditie van wandelende standbeelden en ook Samson krijgt daarmee te maken. In 1930 moet hij plaatsmaken voor een huldemonument voor de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Om vijf jaar later, 1935, op te duiken in een ietwat bescheidener plantsoen aan de Jan Van Rijswijcklaan, waar hij later gezelschap krijgt van Camille Huysmans, zij het op veilige afstand. MONUMENT VOOR DE GESNEUVELDEN VAN DE EERSTE WERELDOORLOG Stadspark hoek Rubenslei / Van Eycklei. Liggen, staan en zitten kan je natuurlijk ook combineren. En dat is dus gebeurd door Edward Deckers toen hij begin jaren 1920 een wedstrijd van de oudstrijdersbond ‘Nooit Vergeten’ won voor een huldemonument ter herdenking van de gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog. Detail: Edward maakt aanvankelijk deel uit van de wedstrijdjury, maar geeft daar zijn ontslag om zelf te kunnen deelnemen. Nu wil je natuurlijk voor zo’n monument niet enkel gesneuvelden in beeld brengen, dan lijkt het of je heel die oorlog hebt verloren. Maar anderzijds mogen ze niet ontbreken als de opdracht juist komt van ‘Nooit Vergeten’. Naast helpende handen voor die gesneuvelden - onze ligbeelden – zie je soldaten die nog strijdbaar overeind staan. En boven de hele groep torent koning Albert I uit, die als opperbevelhebber van ons leger op een stukje West-Vlaams grondgebied stand wist te houden tegenover een Duitse keizer. Rode Koningin Het hele tafereel wordt in 1922 in brons gegoten door de Brusselse Compagnie des Bronzes om nogal wat later op een voetstuk van kunststeen Samson en zijn leeuw te verdrijven van dat plantsoen voor de Nationale Bank aan de Frankrijklei. Voor de officiële inhuldiging op 21 april 1930 is hoofdrolspeler koning Albert persoonlijk aanwezig, vergezeld van zijn vrouw koningin Elisabeth, de ‘rode’ koningin genoemd omwille van haar interesse voor en bezoek aan Rusland, waar het tsarenregiem toen al was verjaagd en vermoord. Stille wraak voor Samson: ook Albert en zijn gezelschap wijken op 27 april 1951 van hun plek voor de Nationale Bank. Zij staan voortaan te schilderen in het Stadspark, op de hoek van de Rubens- en Van Eycklei. De plaats waar de Wapenstilstand van die Eerste Wereldoorlog op 11 november jaarlijks wordt herdacht. MAN IN SPACE / FALLEN ASTRONAUT Botanical Sanctuary Antwerp hotel – Mechelseplein. Ga op het Mechelse plein door de poort waarboven je ‘Gasthuis’ leest. Vandaag kom je dan niet langer terecht in het Sint- Elisabethgasthuis, maar worden gasten meteen opgenomen in de hemel, afgaande op de naam Botanical Sanctuary. Maar blijf nog even in je normale aardse bestaan, sla na de poortdoorgang direct rechtsaf. Laat je niet afschrikken door de twee spoken die je links opwachten, want rechts zie je hoe een Fallen Astronaut weer helemaal rechtop gekrabbeld is, maar niettemin in oorsprong een ligbeeld blijft. Beeldhouwer Paul Van Hoeydonck heeft er weinig aan moeten houwen, de astronaut die je hier ziet is van aluminium. Rasechte Antwerpenaar Van Hoeydonck heeft zijn erkenning niet cadeau gekregen, hij is in de Antwerpse haven begonnen voor Esso als dispatcher, verantwoordelijk voor plannen en coördineren van transporten. In zijn vrije tijd is hij zich langzaam met kunst gaan bezighouden en zo heeft hij zelf zijn weg tot kunstenaar afgelegd. Toevalligheden “Mijn leven is een aaneenschakeling van toevalligheden”, zegt hij er zelf over. Zoals die keer dat hij in Amerika een expositie over ruimtevaart houdt en daar toevallig twee mannen van het Kennedy Space Center op Cape Canaveral binnenstappen. Die nodigen Paul uit voor een bezoek aan hun basis. En ja, dat leidt uiteindelijk tot Van Hoeydoncks realisatie van een beeldje van 8,5 cm uit aluminium, dat hij Man in Space noemt. Het gaat mee met Apollo 15 naar de maan, waar op 2 augustus 1971 David Scott het op de maanbodem neerlegt op het eind van de laatste maanwandeling, naast een gedenkplaat voor veertien omgekomen Amerikaanse astronauten en Russische kosmonauten. De bemanning van die ruimtemissie wil ter ere van die slachtoffers een gebaar maken, waarbij de naam verandert in Fallen Astronaut. En zo eindigen we alsnog op een kerkhof…
Man in Space - (c) foto: Vera Seppion De Hand - (c) foto: Andre Bongers Homeless Jesus - (c) foto: Vera Seppion Monument gesneuvelden, Stadspark - (c) foto: Vera Seppion Samson velt de leeuw - (c) foto: Vera Seppion